ERC-721 là gì?

ERC-721 là bộ chuẩn giao diện dùng trên Ethereum để theo dõi những token có số hiệu riêng. Loại token này thường được gọi là token không thể thay thế (non-fungible token, NFT): trong cùng một hợp đồng, mỗi số hiệu đều có thể được nhận diện và chuyển giao riêng, khác với token có thể thay thế vốn cộng dồn số dư theo số lượng và chỉ quan tâm có bao nhiêu đơn vị.

ERC là viết tắt của Ethereum Request for Comments, chỉ loại chuẩn và quy ước ở tầng ứng dụng của Ethereum; 721 là số hiệu của đề xuất này. Chuẩn giúp ví và ứng dụng biết cách truy vấn một số hiệu hiện do ai nắm giữ, cách chuyển nó, và cách cấp phép cho địa chỉ khác thao tác thay người nắm giữ.

Số hiệu riêng nhận diện một token thế nào

Mỗi hợp đồng ERC-721 có thể quản lý rất nhiều số hiệu token, tức các giá trị tokenId. Số hiệu chỉ có ý nghĩa trong phạm vi hợp đồng đó, nên muốn nhận diện một token trên cùng một mạng thì phải dùng đồng thời địa chỉ hợp đồng và số hiệu; khi đối chiếu xuyên mạng còn phải thêm tên mạng.

Chẳng hạn, token số 7 của hợp đồng A và token số 7 của hợp đồng B không phải cùng một đối tượng. Dù hai token hiển thị cùng tên hay cùng hình ảnh, chỉ cần địa chỉ hợp đồng khác nhau thì bản ghi trên chuỗi của chúng vẫn độc lập với nhau.

Bản thân số hiệu cũng không bảo đảm tính khan hiếm, tính xác thực hay giá trị. Nhà phát triển có thể đánh số liên tục, đánh số ngẫu nhiên hoặc dùng cách phân bổ khác; chuẩn chỉ yêu cầu số hiệu cụ thể phải phân biệt được, không giải thích ý nghĩa thương mại phía sau số hiệu.

Truy vấn bản ghi nắm giữ thế nào

ERC-721 cung cấp hai cách truy vấn dễ bị lẫn:

• ownerOf truy vấn một số hiệu hiện thuộc địa chỉ nào;
• balanceOf truy vấn một địa chỉ đang nắm giữ bao nhiêu token của hợp đồng đó.

Số dư ở đây là số lượng token, không phải cộng các số hiệu lại, và cũng không có nghĩa những token đó giá trị bằng nhau. Nếu muốn biết một địa chỉ cụ thể đang giữ những số hiệu nào thì chỉ balanceOf cơ bản là chưa đủ; ứng dụng có thể đọc lịch sử và trạng thái hiện tại để lập chỉ mục, hoặc dùng tính năng liệt kê tùy chọn mà hợp đồng cung cấp thêm.

Thứ được chuyển là số hiệu đã chỉ định

Khi chuyển token ERC-721, thao tác phải nêu rõ địa chỉ gửi, địa chỉ nhận và số hiệu cụ thể. Sau khi thành công, hợp đồng sẽ cập nhật người nắm giữ số hiệu đó và phát ra sự kiện Transfer để ví, trình khám phá block và dịch vụ dữ liệu nhận ra thay đổi.

ERC-721 quy định cả cách chuyển thông thường và cách chuyển an toàn. transferFrom chuyển thẳng số hiệu đã chỉ định sang địa chỉ đích; còn khi đích là một hợp đồng, safeTransferFrom sẽ kiểm tra thêm xem bên đó có xác nhận theo quy ước rằng mình nhận được token ERC-721 hay không. Nếu không xác nhận đúng, việc chuyển an toàn sẽ thất bại, qua đó giảm tình huống token bị kẹt sau khi chuyển vào một hợp đồng không xử lý được nó.

"Chuyển an toàn" chỉ kiểm tra hợp đồng bên nhận có hỗ trợ quy trình nhận này hay không. Nó không đánh giá địa chỉ nhận có đúng là người mình muốn gửi hay không, cũng không kiểm chứng nội dung token, giá giao dịch hay mức đáng tin của một dự án bên ngoài.

Cấp phép từng số hiệu và cấp phép toàn bộ

Người nắm giữ có thể để địa chỉ hoặc ứng dụng khác thao tác token thay mình, nhưng ERC-721 chia việc cấp phép thành hai phạm vi.

approve chỉ định địa chỉ được phép thao tác với một số hiệu cụ thể; getApproved truy vấn phần cấp phép riêng hiện tại của số hiệu đó. Sau khi số hiệu được chuyển đi, phần cấp phép riêng này sẽ bị xóa.

Còn setApprovalForAll thì giao toàn bộ token mà người nắm giữ có trong hợp đồng đó cho một bên vận hành quản lý; isApprovedForAll dùng để truy vấn phần cấp phép toàn bộ này. Nó không chỉ cấp phép cho những số hiệu đang nắm giữ, mà còn có thể ảnh hưởng tới token của cùng hợp đồng có được về sau, cho tới khi phần cấp phép bị thu hồi.

Khi phần cấp phép của một số hiệu thay đổi, hợp đồng sẽ phát ra sự kiện Approval; khi phần cấp phép toàn bộ thay đổi thì phát ra sự kiện ApprovalForAll. Ví và dịch vụ dữ liệu có thể dựa vào đó để cập nhật bản ghi, nhưng phần cấp phép thực tế vẫn phải căn cứ vào trạng thái hiện tại của hợp đồng.

Cấp phép toàn bộ không chuyển token đi ngay, nhưng bên được cấp phép có phạm vi thao tác rất rộng. Người dùng cần đối chiếu địa chỉ được cấp phép và địa chỉ hợp đồng; chỉ ngắt kết nối ví với trang web thì thường không thu hồi phần cấp phép đã ghi lên chuỗi.

Metadata nối số hiệu với thông tin mô tả

Các giao diện cơ bản về nắm giữ và chuyển giao chỉ xử lý số hiệu và địa chỉ. Phần mở rộng metadata tùy chọn của ERC-721 có thể cung cấp tên token, mã giao dịch, cùng một tokenURI trả về vị trí của thông tin mô tả.

Vị trí này có thể trỏ tới dữ liệu trên chuỗi, cũng có thể trỏ tới một tệp trên trang web hoặc trong lưu trữ phân tán. Tệp đó thường lại chứa tên, mô tả và địa chỉ hình ảnh. Ví có hiển thị được hình ảnh hay không phụ thuộc vào việc nó có hỗ trợ định dạng tương ứng, và vào việc đường dẫn cùng tệp vẫn còn truy cập được.

Vì vậy, NFT tồn tại trên chuỗi không có nghĩa bản thân hình ảnh chắc chắn được lưu trên chuỗi. Metadata còn có thể bị máy chủ cập nhật, hoặc không đọc được vì đường dẫn mất hiệu lực. Muốn đánh giá nội dung có giữ được lâu dài thì phải xem cách lưu trữ cụ thể và xem hợp đồng có cho phép sửa vị trí hay không.

Chuẩn giúp ứng dụng nhận diện giao diện thế nào

ERC-721 yêu cầu hợp đồng hỗ trợ một cơ chế nhận diện giao diện. Ứng dụng có thể hỏi hợp đồng xem nó có khai báo hỗ trợ một nhóm tính năng nào đó hay không, rồi quyết định có tương tác với nó theo cách của ERC-721 được hay không.

ERC-165, một chuẩn giao diện khác của Ethereum, quy định cơ chế này; vai trò của nó tương tự việc để hợp đồng trả lời "tôi hỗ trợ những giao diện nào". Nó giúp ứng dụng chọn cách gọi, nhưng chỉ phản ánh phần khai báo và phần triển khai của hợp đồng, không chứng minh nội dung token là thật hay mã không có lỗi.

Metadata và liệt kê thuộc phần mở rộng tùy chọn. Một hợp đồng có thể hỗ trợ việc chuyển ERC-721 cơ bản mà không cung cấp tên, đường dẫn hình ảnh hay danh sách số hiệu đầy đủ. Ví không nên coi tính năng tùy chọn là năng lực mà mọi hợp đồng ERC-721 chắc chắn có.

Khác biệt với chuẩn token có thể thay thế

ERC-20 chủ yếu ghi mỗi địa chỉ có bao nhiêu đơn vị; khi chuyển thì điền số lượng. ERC-721 chủ yếu ghi mỗi số hiệu thuộc về ai; khi chuyển thì điền số hiệu cụ thể.

Do đó, nắm giữ 3 token ERC-721 chỉ cho biết có 3 số hiệu, không có nghĩa ba cái đó đổi lẫn được cho nhau hay giá trị bằng nhau. Ngược lại, những lượng bằng nhau của cùng một token ERC-20 thường đổi lẫn cho nhau được theo cách hạch toán của hợp đồng, không cần theo dõi từng số hiệu.

Cả hai loại chuẩn đều có thể cung cấp chức năng chuyển và cấp phép, nhưng tham số và phạm vi cấp phép khác nhau. Ứng dụng không thể vì tên hàm trông giống nhau mà dùng logic số lượng của ERC-20 để xử lý số hiệu ERC-721.

Chuẩn không chứng minh quyền ngoài chuỗi

Những gì ERC-721 ghi nhận là số hiệu, người nắm giữ và quan hệ cấp phép trong hợp đồng. Bản thân nó không xác nhận một hình ảnh do ai tạo ra, cũng không tự động trao quyền tác giả, quyền vào cửa sự kiện, quyền sở hữu vật phẩm thực hay các quyền ngoài chuỗi khác.

Một dự án có thể dùng số hiệu để gắn với vật phẩm sưu tầm, vật phẩm trong game, chứng nhận thành viên hoặc đối tượng khác, nhưng sự gắn kết đó có hiệu lực hay không còn tùy vào thỏa thuận phát hành, quy tắc sử dụng, nguồn gốc nội dung và luật áp dụng. Việc người nắm giữ trên chuỗi thay đổi chỉ chứng minh trạng thái hợp đồng đã đổi, tự nó không chứng minh một tổ chức ngoài chuỗi chắc chắn công nhận cùng kết quả đó.

Tương thích chuẩn không có nghĩa hành vi hoàn toàn giống nhau

Hợp đồng cụ thể có thể thêm vào ngoài các giao diện cơ bản những quy tắc như phát hành, tiêu hủy, tạm dừng, danh sách, thông tin tiền bản quyền, nâng cấp hoặc quy tắc khác. ERC-721 không quy định thống nhất cách token được tạo lần đầu, lượng cung có trần hay không, nền tảng giao dịch phải thu phí thế nào, và cũng không bảo đảm mọi ứng dụng đều tuân theo các thông tin bổ sung.

Khi tiếp cận hoặc sử dụng một token cụ thể, cần đối chiếu mạng, địa chỉ hợp đồng, số hiệu, phạm vi cấp phép, cách lưu trữ metadata và quyền quản trị. "ERC-721" chỉ là giao diện chung, không phải chứng nhận về danh tính bên phát hành, tính xác thực của nội dung, mức khan hiếm hay giá trị thị trường.

Câu hỏi thường gặp

Mọi NFT đều dùng bộ chuẩn này?

Không. Các mạng khác có mô hình token riêng, và trên Ethereum cũng tồn tại những chuẩn NFT khác hoặc giao diện tự định nghĩa. Cần xác nhận trước mạng và chuẩn mà hợp đồng cụ thể hỗ trợ.

Một hợp đồng chỉ tạo được một NFT?

Không. Cùng một hợp đồng ERC-721 có thể quản lý rất nhiều số hiệu riêng, mỗi số hiệu ghi riêng người nắm giữ và trạng thái cấp phép.

Số hiệu giống nhau là cùng một NFT?

Không. Số hiệu chỉ duy nhất trong phạm vi một hợp đồng cụ thể. Phải đối chiếu đồng thời mạng, địa chỉ hợp đồng và số hiệu.

Chuyển an toàn có ngăn được việc chuyển sai người?

Không. Chuyển an toàn chủ yếu kiểm tra hợp đồng bên nhận có nhận được token ERC-721 theo quy ước hay không, không đánh giá địa chỉ có đúng là người dự định nhận hay không.

Mua NFT là có bản quyền hình ảnh?

Không hẳn. ERC-721 không quy định quyền tác giả hay các giấy phép ngoài chuỗi khác. Người nắm giữ có những quyền sử dụng nào thì phải xem điều khoản dự án, giấy phép và luật áp dụng.

Khái niệm liên quan

Tìm hiểu thêm về chuẩn token, token mã hóa, ERC-20 và hợp đồng thông minh, hoặc trở lại bảng thuật ngữ tiền mã hóa.

Nguồn

• ERC-721: chuẩn token không thể thay thế — truy vấn số hiệu và người nắm giữ, chuyển giao, cấp phép, sự kiện và phần mở rộng tùy chọn.
• Ethereum.org: giới thiệu ERC-721 — công dụng của token không thể thay thế, việc nhận diện hợp đồng và các giao diện thường dùng.
• ERC-165: nhận diện giao diện chuẩn — cơ chế để hợp đồng khai báo và được truy vấn về những giao diện mà nó hỗ trợ.